نام خانوادگي :  پاپـی

نام: سمیــّه

شماره دانشجويي: 9133801

عنوان پايان نامه : تبیین نقش تعلیم و تربیت در راستای حقوق شهروندی و  بازتاب آن در کتاب های درسی علوم اجتماعی نظام آموزشی ایران

استادراهنما: دکتر سیّد جلال هاشمی                 استاد مشاور: دکتر مسعود صفایی مقدم

درجه تحصيلي: کارشناسی ارشد

رشته:  علوم تربیتی

گرايش: تاریخ و فلسفه آموزش و پرورش

دانشگاه : شهید چمران اهواز

دانشكده: علوم تربیتی و روانشناسی

گروه : علوم تربیتی

تاريخ فارغ التحصيلي :  29/6/1393                                             تعداد صفحه: 386

كليد واژه ها : تعلیم و تربیت، حقوق شهروندی، آموزش حقوق شهروندی، کتاب های درسی علوم اجتماعی

آموزش حقوق شهروندی به معنای انتقال و نهادینه سازی حقوق و تکالیف شهروندان هر جامعه است. پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش تعلیم و تربیت در راستای حقوق شهروندی و بازتاب آن در کتاب های درسی علوم اجتماعی نظام آموزشی ایران انجام شد.در قسمت نخست این پژوهش با روش تحلیلی و با راهکار کتابخانه ای به توصیف حقوق شهروندی، تحلیل مبانی آن و سپس تبیین نقش تعلیم و تربیت در راستای آموزش و انتقال حقوق شهروندی پرداخته شد. در قسمت دوم تحقیق، با روش پژوهش تحلیل محتوای کمّی و کیفی، محتوای کتاب های علوم اجتماعی مقاطع ابتدایی و متوسطه دوره اول و دوم نظام آموزشی ایران که در سال تحصیلی93-1392 تدریس شدند و مجموعاً ده کتاب بودند،بررسی و مورد تحلیل قرار گرفتند. حقوق شهروندی لازمه ی هر جامعه ی مدنی است و  شایسته است از طریق سازوکارهایی نظیر آموزش و پرورش، آگاهی از تکالیف و حقوق شهروندی خود مدّ نظر قرار گیرد. در این پژوهشبه دیدگاه برخی مکاتب و اندیشمندان غربی، و نیزدیدگاه اسلامی در زمینه ی حقوق شهروندی پرداخته شد. همچنین مفهوم حقوق شهروندی و مفاهیم مرتبط با آن بررسی و تبیین شدند. بر این اساس به طور مفصل به منظور بهبود عملکرد نظام آموزشی در زمینه آموزش حقوق شهروندی،مفروضات، اصول، اهداف، روش ها و تکنیک هایی طراحی گردید و پیشنهادهایی ارائه شد. نتایج تحلیل محتوا نیز نشان داد که: برخلاف اکثر پژوهش های انجام شده قبلی، مؤلفه های حقوق شهروندی به میزان قابل قبولی در کتاب های علوم اجتماعی مورد توجه قرار گرفته اند؛ با  این وجود توجه نامتعادل و نامتوازنی به مؤلفه ها، ابعاد و مقوله های حقوق شهروندی مشاهده شد و میزان توجه به مؤلفه های مختلف در پایه های مختلف تحصیلی متفاوت بود. در تحلیل محتوای کتاب های علوم اجتماعی مجموعاً 879 مورد اشاره به مؤلفه های حقوق شهروندی مشاهده شد، که بیشترین تعداد فراوانی در کتاب مطالعات اجتماعی پایه سوم ابتدایی با 211 فراوانی(24درصد) و کمترین فراوانی به کتاب پنجم ابتدایی با40 فراوانی (55/4) اختصاص داشت. هم چنین بیشترین اشاره به بعد اجتماعی حقوق شهروندی  و مؤلفه ی حق امنیت جانی و کمترین اشاره به  مؤلفه های بعد قضایی حقوق شهروندی با 17 فراوانی و مؤلفه ی  حق برخورداری اقلیت های مذهبی از احترام با 1 فراوانی بود. بیشترین اشاره به مؤلفه های حقوق شهروندی  با توجه به تعداد کتاب ها، مربوط به دوره ی متوسطه ی اول با 217 فراوانی(68/24) بود. به همین رو بازنگری در محتوای کتاب ها با در نظر گرفتن کلیه ابعاد و مؤلفه های حقوق شهروندی ضروری بوده و آموزش حقوق شهروندی نباید صرفاً به یک کتاب معطوف شود.